حسين ميقاني

ابتدا خيلي خلاصه به سير داستان تک تک سريالها پرداخته و آنگاه به بررسي آنها مي پردازيم

1883 !

خون و آتش، تصويري از جهنمي واقعي ميانه‌ي يک قتل‌عام و صداي راوي، دختر جواني السا داتون، ميانه‌ي اين کشتار با نگاهي مبهوت در حالي که تيري به شکمش اصابت کرده، و با شليک اسلحه به دل مهاجمان سرخپوست مي‌زند، همراه اين نريشن که «گويي در ميانه‌ي جهنم قدم مي‌زنم.» با چنين شروع تکان‌دهنده‌اي قرار است چيزي را تجربه کنيم از جنسِ همزمانِ درد و شور و شيفتگي. نمايش دنيايي که در آن امنيت رخت بربسته. وسترني که ستايش‌واره‌اي است از طبيعتِ خاموش و بکر و دست‌نيافتني. همراهِ نماهايي از طبيعتي با چشم‌اندازي غول‌آسا، که گويي از زمان‌هاي کهن سربرآورده.

 تصاوير گرفته شده توسطِ بن ريچاردسون (مدير فيلمبرداري) اين شکوه و پابرجايي چشم‌نواز چنين طبيعت وحشي را به رُخ مي‌کشد. نماهاي هلي‌شات و پارانوما‌وار از چشم‌اندازهاي طبيعي، مکان داستان را تبديل به پس زمينه‌اي ديناميک مي‌کند، که رخدادها در دل آن چنان جان مي‌گيرند گويي در حال نظاره‌ي شکل‌گيري اسطوره‌اي زنده از جامعه‌اي در حال شکل‌گيري هستيم. انگار اين پرده‌اي باشد نقاشي شده، براي به تصوير کشيدن افسانه‌اي از پيشگامان جامعه‌اي که مي‌خواهند اين طبيعت بکر وحشي را رامِ خود کنند. راه‌حلِ السا، دخترِ مو طلايي و شاعرمسلک داستان، همزيستي با اين زيبايي طبيعي مهارنشدني است. گونه‌اي پيوند با عناصر برآمده از درونِ اين طبيعت، براي يکي شدن و رسيدن به نوعي جاودانگي ابدي غايتِ زندگي ما است. يک جور نگاه شاعرانه به زندگي، که قدم اولش، دور شدن از تمدن و قوانين دست‌ و‌ پاگير آنست.

1923 !

سريال آمريکايي 1923 که در سال‌هاي 2022 و 2033 سريال 1923 که  در سال 2022 و 2023 تهيه شده است ادامه سريال 1883 به نظر مي آيد. ر اين سريال شاهد دردسرهاي آمريکايي‌ها در مسير متمدن‌شدن هستيم.  شکلاتي از قبيل؛ خشکسالي، حمله آفات به مزارع،  درگيري بر سر مرتع، تندروي‌هاي ديني و...در اين سريال به تصوير کشيده ميشود.

خانواده داتن که موضوع اصلي سريال هستند، با خشونت و قانون خودنوشته، سعي بر برقراري نظم، عدالت، زنده نگه‌داشتن نام خانوادگي و اقتدار خود دارند يا تيونا که دختري‌ سرخ‌پوست است، براي رهايي از چنگال راهبه‌هاي متعصب و سخت‌گير که سعي بر تغييرات همه جانبه او دارند، آن‌ها را مي‌کشد، به ما يادآوري مي‌کنند که غرب وحشي، چه‌طور جايي‌ است. همين خشونت‌ها و بي‌رحمي‌هايي که با قساوت تمام انجام مي‌گيرند، به همراه صحنه‌هاي دلهره‌آوري که در آفريقا از حمله حيوانات وحشي شاهد آن هستيم، باعث شده تا نسخه پالايش شده فيلم، براي گروه سني کمتر از 15 سال نامناسب باشد. سريال 1923، درباره حوادث آمريکا در همان سال‌ها توليد شده‌است. در اين داستان، گاوداري و گوسفندچراني، از شغل‌هاي مهم و پردرآمد آمريکاييان معرفي مي‌شود و بسياري از درگيري‌ها و خونريزي‌ها، به خاطر مراتع و چراگاه‌ها بوجود مي‌آيد. اين سريال در شروع روند نيازآفريني و مصرف‌گرايي که آغاز آن از آمريکا بود، ساخته شده‌است و در آن به ابزارهاي آرايشي خانم‌ها که در آن زمان توجيحي براي استفاده از آن وجود نداشت ولي امروزه پرکاربرد شده اشاره دارد. اکثر خشونت‌هاي سريال در مدرسه مذهبي که سعي بر نابودي فرهنگ سرخ‌پوستي و جايگزيني فرهنگ آمريکايي دارد، رخ مي‌دهد و به تحريف‌شدن دين مسيحيت و ناکارآمدي آن مي‌پردازد و به ما يادآوري مي‌کند که هيچ آموزه‌اي با زور، تهديد يا ارعاب، دروني نمي‌شود و فقط موجب خشم يادگيرنده خواهد شد. ناهنجاري‌هاي اجتماعي سريال، در پشت پرده استعاره رخ مي‌دهند و ممکن است به چشم مخاطب کم سن، بزرگ جلوه نکند، اما تاثير خود را خواهند گذاشت؛ مثلا الکساندر که با نامزدش به آفريقا آمده، عاشق اسپنسر و سبک زندگي او شده و با او فرار مي‌کند. يا جک و اليزابت که به‌خاطر اتفاقاتي که براي گله افتاده، ازدواجشان به تاخير افتاده، بدون انجام مراسم مذهبي با يکديگر ازدواج کرده و بچه‌دار مي‌شوند. اين دست ناهنجاري‌ها، تلاش مي‌کنند تا در طولاني مدت تاثيرات مخربي بر فرزندان گذاشته و فرهنگ فاسد غربي را جايگزين فرهنگ ايراني- اسلامي کنند. پس هنگام تماشاي نسخه پالايش‌شده، به رده سني سريال توجه کنيد و با فرزندان واجد شرايط تماشا، حتما درباره اين فرهنگ نادرست صحبت کرده و بي‌تفاوت از کنار آن عبور نکنيد.

Yellowstone !

اگرچه در طول سه فصل انتشار خود آن‌چنان ميان مردم شهرت پيدا نکرد، اما اکثر مخاطباني که به تماشايش نشسته‌اند، از آن راضي بوده‌اند. اين مجموعه داستان خانواده داتون و در رأس آنها جان داتون را روايت مي‌کند؛ خانواده‌اي که مالک بزرگترين مزرعه پيوسته در ايالات‌متحده هستند. مشکل خانواده داتون اين است که اين مزرعه مدام مورد حمله گروه‌هاي مختلف قرار مي‌گيرد. اتفاقات سريال در فضاي آثار وسترن درام رخ مي‌دهند؛ جايي که پرونده‌‌هاي حل نشده چندين و چند قتل، تنها عواقب کوچکي از مبارزه براي حفظ مرزها محسوب مي‌شوند. جان داتون دشمنان زيادي دارد. شخصيت اصلي و پدرسالار سريال «يلواستون»، يک مزرعه‌دار قدرتمند در ايالت مونتانتاست که نقش او را کوين کاستنر ايفا مي‌کند. صدا و لحن سنگين کاستنر تأثير زيادي در خلق اين شخصيت داشته است. زماني که دشمنان داتون با او روبرو مي‌شوند، اين صدا همچون آوار روي سر آنها خراب مي‌شود. درست همانند اکثر سريال‌هاي درام تلويزيوني، به‌ويژه آنهايي که شجره طولاني مردان ميان‌سال را به تصوير مي‌کشند، سريال «يلواستون» پر از آنتاگونيست‌هايي است که مي‌خواهند قدرت داتون را از بين ببرند. آنها به افراد جان حمله مي‌کنند و او را از لحاظ اقتصادي به ضعف مي‌کشانند. خانواده داتون با اين حملات مقابله مي‌کنند و در همين حال، سه فرزند جان سعي دارند توجه پدر را به خود جلب کنند.

در اين قسمت ( سلسله وار و بطور مختصر ) تنها به يکي از سريالها ( 1923) مي پردازم که گويا شرح حال هر سه سريال خواهد بود. من اگر چه فيلمها و سريالهاي وسترن زيادي ديده ام که بايد اعتراف کنم که يگانه فيلم ماندگار وسترن همانا فيلم " خوب ، بد ، زشت " است که هر بيننده فيلمي بايد آن را ببيند و باز تاکيد ميکنم که اگر طرفدار سريالهاي وسترن هستيد حتما و حتما اين سه سريال را ديده و مخصوصا سريال " 1923 " را از دست ندهيد چرا که ديالوگهاي اين سريال واقعا کم نظير و يا به عبارتي بي نظير است پس اگر مي خواهيد اين سريال را ببينيد بايد با دقت کافي و تکنفره آن را تماشا کنيد!.

1- سريال، وضعيت حدود يکصد سال پيش آمريکا را به نمايش مي گذارد. چگونگي روابط اجتماع و روش زندگي خانواده هاي مختلف و در سرزمينهاي وسيع ايالت مونتانا را به تصوير ميکشد. سرزمين گاو چرانها و اسبهاي اهلي و وحشي و همچنين بوفالوها و انواع حيوانات درنده و مخصوصا گرگهاي درنده و ادمخوار که واقعا زندگي در اين سرزمين و زنده ماندن فرد و خانواده با معجزات انسان قوي و باورمند به اعتقادات خودش مرتبط است. چگونه ميتوان باور کرد که اين قاره تازه کشف شده و با آن همه مسائل و مشکلات طي اين چند سال به بزرگترين ابرقدرت جهان تبديل شده و در واقع در جهان بزرگي مي کند چه ما بخواهيم آن را بپذيريم و چه نخواهيم با اين موضوع کنار بياييم.

2- يکي از صحنه هايي که به نظر خيلي جالب آمد و از ديالوگهايي است که شايد کمتر فردي به آن دقت کرده باشد آنجاست که خانواده داتون از روستا به شهر آمده اند و در يکي از خيابانها در حال قدم زدن هستند که يکي از تبليغ کنندگان وسايل الکتريکي و الکترونيکي ماشيني مانند ماشين لباسشويي و ظرف شويي و ... به اين خانم جسور و با اراده ميگويد که اين ماشين لباسشويي است اين ماشين ظرفشويي هست و ديگه نيازي نيست که شماها با دست لباس شسته و اگر با دست لباس و يا ظرف بشوريد  پوستتون خراب بشه و اگر يکي از اين ماشين‌ها رو بخريد ديگر ميتوانيد براي شست و شو از اين نوع ماشينها استفاده کنيد و شما وقت بيشتري براي تفريح کردن خواهيد داشت نيازي هم نيست که در خانه آنقدر زحمت بکشيد. در اين زمان خانم داتون که خانمي جسور و با اراده بود در جواب مي گويد: نه ! اگر ما يکي از اين ماشينها را بخريم آنگاه براي پرداخت پول آن به شما بايد دو برابر کار کنيم و در اين صورت اون حداقل تفريحي را هم که ما در روستا داشتيم ديگر نخواهيم داشت پس بهتر ان است که از خريد اينچنين وسايلي صرف نظر کرده و به همان زندگي سنتي خود ادامه دهيم. ( جنگ سنت با صنعت !).

3- مطلب ديگري که قابل توجه است اين است که در آن زمان براي ورود به آمريکا تمامي مهاجرين بايد کاملاً لخت شده تا اينکه مورد آزمايشات پزشکي قرار بگيرند که در اين زمان خانم جک که از آفريقا حرکت کرده به طرف آمريکا مي‌رود تا به نامزد مورد علاقه اش بپيوندد و زماني که با اين وضعيت روبرو مي‌شود  قاعدتاً خودداري مي کند چون اولا حامله است و نگران آسيب رسيدن به فرزندش مي باشد و ثانيا تاکنون با اينچنين وضعيت‌هايي روبرو نشده است غير قابل باور و انجام بود  و البته ناگفته نماند که آن ماموران مرزي  از لحاظ اخلاقي افراد قابل اعتمادي هم نبودند ولي چون اجبار داشت مجبور به لخت شدن بود.

4- يکي از معضلاتي که در آن زمان در آمريکا وجود داشت ممنوعيت ازدواج سياه‌ها و سرخ‌ها با سفيد‌ها بود در يکي از صحنه‌هاي فيلم که مامورين پليس‌ به دنبال خانه دختر خانم " تيو رين واتر" بودند به يک مکاني رسيدند و يک سياه پوست را ديدند  که بچه‌اش سفيد هست و به او گير دادند و بچه را از منزل خارج کرده و با تپانچه و به بدترين و وحشيانه ترين حالت به سرش شليک کرده و او را به قتل رساندند.

5- سير تاريخي تبديل کشوري که 100 ميليون در ان زمان و امروزه 200 ميليون جمعيت دارد از حالت دامداري و حالت گاوداري و گوسفندداري و کشاورزي چگونه به يک کشور صنعتي تبديل شده است را به طور واضح و کامل ميشود در اين سريال‌ها به خوبي مشاهده کرد. در آن زمان‌ها که افراد در امريکا بيشتر گاودار و يا اينکه در مزارع مشغول به کار بودند و کشاورزي مي‌کردند طي چندين سال تبديل به يکي از بزرگترين کشورهاي صنعتي جهان شدند و امروزه ميتوان گفت که آمريکا در هر صورت يکي از کشورهاي مهم صنعتي جهان در خال حاضر است.

6- در آن زمان‌ها طبيعت هم با آن گاوچران‌ها و کشاورزان آن منطقه سر سازش نداشت و در بعضي از فصول سال سرما به چندين درجه زير صفر ميرسيد و تا مدتها افراد نمي توانستند از منزل خارج شده که اين مطلب در يکي از قسمتها و در زماني که نامزد پسر داتون در مسير رفتن به مونتانا بود راننده و خانمش بر اثر سرما يخ زده و حتي انگشتان دست نامزد جک يخ زده و تا خار عمر نتوانست نوزادش را خودش شير دهد و اين زندگي آنها را مشکل و مشکل‌تر مي‌ کرد و اين سبب شده بود  که افرادي در حين سرما به هلاکت رسيدند و حتي گله‌هاي گاو و ... بر اثر سرما به فنا مي رفتند.

7- اگر چه آخرين قسمت 1923 حدود 100 دقيقه بوده ولي باز هم از سرنوشت خانواده بنر ( يکي از طرفهاي اصلي داستان ) و سرنوشت نهايي کلانتر ناتان کنت هيچ اطلاعاتي نميدهد. آهاي کارگردان، آهاي فيلمنامه نويس لطفا در ساختن سريالهاي بعديتان به اين موضوعات هم توجه کافي داشته باشيد.

8- رفتار سه نفر در سه اپيزود مختلف قابل بحث مي باشد که ديگر از حوصله اين نوشته خارج خواهد بود.

الف– رفتار دختر سرخ پوست: تيو رين واتر

ب– رفتار پدر ژاک رنو

ج - رفتار کلانتر ناتان کنت

و سخن اصلي سريال :

عاشق ها به سنگ قبر نياز ندارند اونها دقيقا مي دانند معشوقه شان کجا ارميده است چون خودشان آن رو خاک کرده اند !!!

و در پايان نظر يکي از بينندگان در مورد سريالها را ببينيد:

* بهترين سريال که بعد از فرار از زندان ديده بودم يلواستون بود تا اينکه سريال 1883 و بعد 1923  امد انصافا زيباترين  غم و شادي توي اين سريال بي نظير بود. اين هم يک کار درخشان ديگر توي کارنامه تيلور شرايدن

عضو هيات علمي دانشگاه گلستان