کنفرانس جهاني کشاورزي هوشمند
یادداشت |
محمد اسماعيل اسدي
فائو (FAO) نخستين کنفرانس جهاني کشاورزي هوشمند را براي شتاببخشي به نوآوري در کشاورزي در رم ايتاليا آغاز کرد.
10 تير 1405 برابر با اول ژوئيه 2026.
سازمان غذا و کشاورزي ملل متحد (فائو) نخستين «کنفرانس جهاني کشاورزي هوشمند» را با حضور وزراي کشاورزي، سياستگذاران، پژوهشگران، تشکلهاي کشاورزان، شرکتهاي فناوري، بخش خصوصي و نمايندگان جوانان و زنان در حوزه کشاورزي آغاز کرد. محور اصلي اين رويداد سهروزه، بهرهگيري از دادهها، فناوريهاي نوين و نوآوري براي ايجاد سامانههاي پايدار کشاورزي و غذايي است.
پيام اصلي اين کنفرانس اين است که کشاورزي هوشمند ديگر يک چشمانداز دور از دسترس نيست، بلکه به ضرورتي فوري براي توليد بيشتر با منابع کمتر، افزايش تابآوري در برابر تغييرات اقليمي، حفاظت از منابع طبيعي و توسعه پايدار روستايي تبديل شده است.
مديرکل فائو، چو دونگ يو (QU Dongyu)، در افتتاحيه اين کنفرانس تأکيد کرد که کشاورزان جهان با فشارهاي فزايندهاي مانند تغييرات اقليمي، تخريب خاک و منابع آب، افزايش هزينه نهادهها و کمبود نيروي کار مواجه هستند و فناوريهاي هوشمند بايد به شکلي فراگير و قابل دسترس، بهويژه براي کشاورزان خرد، توسعه يابند.
وي اظهار داشت: «فائو نوآوري و فناوري را در مرکز اولويتهاي خود قرار داده است و اين کنفرانس نشاندهنده تعهد ما براي تبديل علم و فناوري به راهکارهاي عملي براي کشاورزان است.»
کشاورزي هوشمند؛ پيوند داده، فناوري و دانش کشاورزي
کشاورزي هوشمند مجموعهاي از فناوريها و رويکردهاي علمي است که با ترکيب دادههاي کشاورزي، فناوري ديجيتال، سنجش از دور، هوش مصنوعي، سامانههاي اطلاعاتي خاک و خدمات مشاوره ديجيتال به کشاورزان کمک ميکند تصميمهاي دقيقتر و بهينهتري براي مديريت مزرعه اتخاذ کنند. اين سامانهها ميتوانند مصرف آب، کود، سموم، انرژي و ساير نهادهها را کاهش داده و همزمان بهرهوري، سودآوري و پايداري زيستمحيطي را افزايش دهند.
فائو تأکيد ميکند که کشاورزي هوشمند تنها استفاده از ابزارهاي ديجيتال نيست، بلکه يک رويکرد تحولآفرين براي افزايش تابآوري سامانههاي غذايي و جوامع روستايي است.
نمونههاي موفق؛ از گلخانههاي کمهزينه تا مديريت دقيق منابع
در اين کنفرانس نمونههايي از کاربرد عملي کشاورزي هوشمند در کشورهاي مختلف ارائه شد. يکي از نمونههاي مورد اشاره، پروژههاي فائو در ازبکستان است که در آن فناوريهاي کمهزينه گلخانهاي به کشاورزان کمک کرده است تا توليد محصولات سبزي و درآمد خود را افزايش دهند، در حالي که مصرف آب کاهش يافته است. فائو اعلام کرد که رويکرد کشاورزي هوشمند از سال 2019 در پروژههايي در ازبکستان و ويتنام اجرا شده و اکنون در کشورهايي مانند هندوراس و زامبيا نيز در حال گسترش است. اين برنامهها بر محصولات با ارزش اقتصادي بالا، فناوريهاي مقرونبهصرفه، نهادههاي باکيفيت و ابزارهاي ديجيتال تمرکز دارند.
نقش سياستگذاري و مشارکت براي توسعه کشاورزي هوشمند
بر اساس ديدگاه فائو، توسعه کشاورزي هوشمند نيازمند همکاري همزمان دولتها، مراکز تحقيقاتي، بخش خصوصي، سازمانهاي کشاورزان و نهادهاي توسعهاي است. اين سازمان تأکيد ميکند که فناوري زماني موفق خواهد بود که:
با شرايط اقليمي و اجتماعي هر منطقه سازگار باشد؛ دانش بومي کشاورزان را در نظر بگيرد؛ دسترسي عادلانه به آموزش، سرمايه، بازار و فناوري را فراهم کند؛ بر پايه اصول صحيح زراعي و مديريت پايدار منابع طبيعي قرار گيرد.
ارتباط کشاورزي هوشمند با حفاظت از خاک و آب
يکي از محورهاي مهم اين کنفرانس، نقش فناوري در مديريت پايدار منابع طبيعي است. ترکيب دادههاي خاک،
پايش رطوبت، سنجش از دور و سيستمهاي تصميميار ميتواند به مديريت دقيقتر آب و نهادهها کمک کند.
در مناطق خشک و نيمهخشک جهان، مانند بسياري از مناطق ايران، پيوند ميان کشاورزي حفاظتي، مديريت خاک، استفاده بهينه از آب و فناوريهاي هوشمند ميتواند نقش مهمي در افزايش تابآوري کشاورزي در برابر خشکسالي و تغييرات اقليمي داشته باشد. کشاورزي هوشمند زماني بيشترين اثرگذاري را خواهد داشت که در کنار فناوريهاي نوين، اصول بنيادي مانند حفظ سلامت خاک، پوشش دائمي خاک، تنوع کشت و کاهش تخريب منابع طبيعي نيز مورد توجه قرار گيرد.
نمايش نوآوريهاي جهاني
در حاشيه اين کنفرانس، نمايشگاهي با حضور 29 شرکت و مجموعه نوآور برگزار شده است که راهکارهاي عملي کشاورزي هوشمند از سراسر جهان را معرفي ميکند؛ از فناوريهاي ديجيتال و مديريت دقيق مزرعه تا راهکارهاي نوين توليد پايدار.
شرکتکنندگان اين رويداد طي سه روز تلاش خواهند کرد پيشنهادهاي عملي براي توسعه سامانههاي کشاورزي هوشمند، مقرونبهصرفه و قابل دسترس براي کشاورزان سراسر جهان ارائه دهند.
جمعبندي:
پيام اصلي نخستين کنفرانس جهاني کشاورزي هوشمند فائو اين است که آينده کشاورزي جهان به سمت ترکيب «علم، داده، فناوري و دانش کشاورزان» حرکت ميکند. اما اين تحول تنها زماني پايدار خواهد بود که فناوري در خدمت حفاظت از خاک، آب، تنوع زيستي و معيشت کشاورزان قرار گيرد.
پژوهشگر آب و خاک