حسين ميقاني

در طي ساليان اخير و در صحبت با قشر جوان مانند دانشجويان و جوانهاي فاميل، چنين به نظر ميرسد که ديدن سريالهاي خارجي اعم از کره اي و ترک و آمريکايي به شدت افزايش پيدا کرده است. اين مطلب ميتواند دلايل خودش را داشته باشد که يکي از اين دلايل جذاب بودن اين سريالها و از طرفي غير جذاب بودن سريالهاي ايراني است و دليل ديگر آن رويگرداني جوانها از سيماي جمهوري اسلامي و بالطبع عدم استقبال آنها از سريالها نمايش داده شده تلويزيون و شبکه هاي خانگي مي باشد. من بعد از ديدن سريالهاي "يلو استون" ، " 1883 " و " 1923 " که توسط شريدان کارگرداني شده بودند و درباره آنها مطلبي نوشته و به چاپ رسانده بودم ديگر سريالي نديدم تا اينکه متوجه شدم که شريدان همه کاره (نويسنده، تهيه کننده، کارگردان و بازيگر) سريالي تهيه کرده است با نام مباشر که سريالي 20  قسمتي هست که در زير به شرح آن ميپردازم.

ابتدا سريال را در يک متن کوتاه توضيح خواهم داد:

محور اصلي داستان «لندمن» سرمايه‌ گذاري در صنعت نفت و سود و زيان‌هاي ناشي از آن است. تام نوريس، شخصيت اصلي، براي يک سرمايه‌ دار نفتي به نام مانتي کار مي‌کند که دغدغه‌ي اصلي‌اش کسب بيشترين سود و جلوگيري از ضرر، به هر قيمتي است. او و شرکتش براي پيروزي در دادگاه‌هايي که مقصر شناخته مي‌شوند، وکلاي حرفه‌اي استخدام مي‌کنند تا مسئوليت خود را انکار کنند. همچنين، براي دستيابي به حداکثر سود، حتي با قاچاقچيان مواد مخدر معامله مي‌کنند و از عبور از مرزهاي اخلاقي ابايي ندارند. تام و مانتي براي رسيدن به اهداف سودجويانه‌ي خود از هر ابزاري، حتي ابزارهاي غيراخلاقي، استفاده مي‌کنند. اين مضمون، که «هدف وسيله را توجيه مي‌کند» در سراسر اثر بازتاب دارد. پيشنهاد مي‌شود والدين درباره‌ي غيراخلاقي بودن اين اقدامات سودجويانه با فرزندان خود گفت‌ وگو کنند مسئله اي که شايد در هيچ خانواده اي اتفاق نيفتد.

محدوديت نمايش در اثر تنها به پوشاندن اندام‌هاي خصوصي مردان و زنان ختم مي‌شود و بسياري از صحنه‌ها پوشش شخصيت‌ها را تقريباً عريان نشان مي‌دهد. چندين بار کلوپ‌هاي شبانه‌اي به تصوير کشيده شده که در آن زنان و مردان تقريباً عريان هستند. اگرچه رابطه‌ي جنسي کامل به نمايش گذاشته نمي‌شود، اما در ابتداي برخي صحنه‌ها، با جزئيات زياد به آن اشاره شده است. همچنين، گفت‌وگوهاي شخصيت‌ها درباره‌ي روابط جنسي بسيار باز و با جزئيات است. در صورت استفاده از نسخه‌ي پالايش‌شده، تماشاي آن براي افراد بالاي 15 سال نيز مي‌تواند مجاز باشد. مسئله خيانت در داستان نيز تقبيح نمي‌شود. آنجلا، همسر سابق تام، پس از طلاق با مرد ديگري ازدواج کرده اما پس از سال‌ها تصميم مي‌گيرد رابطه‌ي خود را با تام از سر بگيرد. او درحالي که همچنان در اين ازدواج است، به خانه‌ي تام مي‌آيد و با او رابطه برقرار مي‌کند، اما اين خيانت در اثر مورد انتقاد قرار نمي‌گيرد.

نقش زنان در اين اثر به ‌شدت جنسيت ‌زده به تصوير کشيده شده است. آنجلا تمام وقت خود را صرف دستيابي به اندامي ايده‌آل و جذاب براي مردان مي‌کند و دختر نوجوانش را نيز با خود همراه مي‌سازد. آن‌ها با ورزش و رژيم‌هاي سخت در تلاش براي داشتن هيکلي مطلوب هستند و زمان باقي‌مانده‌ي روز را نيز به خريد، پاساژگردي و حضور در کلوپ‌ها اختصاص مي‌دهند. در يکي از مکالماتش با دخترش لوئيزا، آنجلا توضيح مي‌دهد که «ما زنان وظيفه‌اي جز حفظ زيبايي براي جذب مردان ثروتمند نداريم و از اين طريق مي‌توانيم به هر آنچه مي‌خواهيم برسيم.» اين نگاه کليشه‌اي و تقليل‌گرايانه نسبت به جايگاه زنان مي‌تواند موضوعي براي بررسي و گفت‌وگو درباره‌ي وضعيت زنان در غرب کنوني و نقش جنبش‌هاي نوظهور در دفاع از حقوق زنان باشد.

تام نوريس، مدير اجرايي يک شرکت نفتي، داستان فراز و نشيب‌هاي صنعت نفت در غرب تگزاس را روايت مي‌کند او با سرمايه‌گذاري روي چاه‌هاي نفتي در اين منطقه به ثروت هنگفتي دست يافته است. اکنون، حفظ و بهره‌برداري از اين چاه‌ها براي دستيابي به حداکثر سود، مهم‌ترين هدف او و همکارانش محسوب مي‌شود. اين سريال به چالش‌هاي سرمايه‌گذاري و حضور در اين صنعت پردرآمد مي‌پردازد. ميزان خشونت فيزيکي و ناهنجاري‌هاي جنسي در آن بسيار بالاست. همچنين، سودجويي، جنسيت‌زدگي و توجيه وسيله براي رسيدن به هدف از مضامين پررنگ آن به شمار مي‌روند و بهمين دلايل ديدن ان براي سنين زير 18 سال توصيه نميشود. در ادامه مطالبي سلسله وار تقديم ميگردد:

1-سريال را مباشر ترجمه کرده اند در حاليکه شايد اين ترجمه با توجه به عملکرد تامي درست باشد در حالي که لغت مباشر در فارسي معادل چندين کلمه ديگر در زبان انگليسي است که کلمه لندمن در آنها نيست ! کلماتي مانند:

steward

foreman

manager

intendant

superintendent

supervisor

2- پيام اصلي و نهايي سريال :

مارها همنوع خوارند!. خرگوش، موش، سنجاب ، ....مي خورند و البته بعضي از اوقات همنوع خودشان را هم مي خورند ولي مارها هم قانون خودشان را دارند. فقط شاهين است که ميتواند مار را شکار کرده و بخورد پس در زندگي بين مارها ( سرمايه داران و شرکتهاي نفتي ) بايد و بايد شاهين بود و بس !

3- قوانين حاکم بر شرکتهاي نفتي :

شرکتهاي نفتي اکثرا تابع قوانيني هستند که در بسياري از موارد نه تنها اخلاق حرفه اي را رعايت نمي کنند و فقط و فقط به فکر منابع و درآمدهاي بيشتر هستند و مقوله اي چون محيط زيست و ... برايشان پشيزي ارزش ندارد و اصلا خودشان را موظف به رعايت حداقل ها را در اين زمينه نمي دانند.

4- روابط خانوادگي :

کارگردان روابط خانوادگي را چنان به تصوير ميکشد که انگار هر فرد در خانواده جزيره اي جدا است و ميتواند بدون همفکري و بدون نگاه به شرايط خانواده، براي خود تصميم گرفته و اگر حتي اين تصميم ها با اصول اوليه زندگي جمعي و آن هم زندگي خانوادگي مغاير باشد و اين ميتواند ابتداي انحرافات يک جوان خام باشد بدون اينکه او بخواهد و يا بتواند از تجربيات اوليا استفاده کرده و راهنمايي هاي ايشان را در گذر زمان مد نظر قرار دهد و يا حداقل به آنها وقعي بنهد. يک جوان در خانواده ميتواند اين راهنمايي ها را حداقل گوش کرده و در نهايت منويات خودش را به منصه ظهور برساند.

5-قبرستان:

من شخصا به چندين قبرستان در شهرهاي مختلف اروپا ( طي 10 سال زندگي ) سر زده و زماني که انسان وارد يکي از اين قبرستانها ميشود انگار وارد يک پارک مجهز و مجلل شده است و اين ميتواند در روحيه افراد مراجعه کننده خيلي تاثيرات روحي و رواني بگذارد.

6-روابط غير اخلاقي:

اگر به روابط بين اريانا و کوپر نوريس دقت شود نشان دهنده ان است که در سريال، کارگردان به هيچ قيد و بند اخلاقي اعتقادي نداشته و ملزم به رعايت حداقل ها روابط جنسي نيست چنانچه در همان اولين روز درگذشت همسر ادريانا، روابط آنچناني بين اين خانم و کوپر نوريس برقرار ميشود در حالي که درگذشت و پودر شدن همسر اريانا در شعله هاي اتش ميدان نفتي، شايد عامل اصلي و خوداگاهانه همين کوپر بوده باشد. در پايان بايد اذعان کرد که مشاهده هر سريال ميتواند درسهاي خوبي به انسان بدهد و البته بايد هر سريال را با ديد منطقي ديد و فقط براي پر کردن اوقات فراغت نباشد.

عضو هيات علمي دانشگاه