اشاره: متن پيش روي شما نوشته يک شهروند گلستاني است که در حوالي سد وشمگير زندگي مي کند، او از مشکلات سخت و اوليه، کمبود آب و مصائب ديگر محل زندگيش نوشته است و خواسته است تا مسوولان امر تامل بيشتري در اين باره داشته باشند. نوشته اين شهروند با اندک ويراستاري به تيتر يک گلشن تبديل شده است، متن نوشته را مي خوانيد.  

چنگيز سراواني- در پايين‌دست گرگانرود، جايي که روزگاري آب سد وشمگير اميد کشاورزان و پشتوانه توليد بود، امروز روايت ديگري در جريان است؛ روايت سرزميني که کاهش منابع آبي، ضعف مديريت و بي‌عدالتي در توزيع آب، زندگي هزاران نفر را تحت تاثير قرار داده است. وشمگير ديگر تنها يک سازه آبي نيست؛ به نشانه‌اي از چالش‌هاي حکمراني آب در گلستان تبديل شده است. سد وشمگير که در سال 1344 با هدف تنظيم آب و توسعه اراضي کشاورزي احداث شد، زماني با ظرفيتي نزديک به 90 ميليون مترمکعب، نقش مهمي در تامين آب حدود 20 هزار هکتار از اراضي زراعي منطقه داشت. امروز اما کاهش ظرفيت ذخيره آن به حدود 35 ميليون مترمکعب، زنگ هشداري جدي براي آينده کشاورزي در اين منطقه است؛ هشداري که فقط به خشکسالي و تغييرات اقليمي محدود نمي‌شود و نشانه‌هايي از ضعف در مديريت منابع موجود نيز در آن ديده مي‌شود. در محدوده وشمگير و پايين‌دست گرگانرود، 23 روستا با جمعيتي بالغ بر 37 هزار نفر، سال‌هاست با پيامدهاي کاهش آب دست‌وپنجه نرم مي‌کنند. افت توليد محصولات راهبردي مانند گندم و پنبه، کاهش درآمد کشاورزان و افزايش نگراني درباره آينده معيشت، بخشي از تبعات اين بحران است. اما اکنون مسئله از کشاورزي فراتر رفته و به زندگي روزمره مردم رسيده است؛

آنجا که در روستاي انقلاب، تامين آب آشاميدني به يک دغدغه جدي تبديل شده و مردم براي دسترسي به آب شرب، چشم به تانکرهاي آبرساني دوخته‌اند. مردم اين روستا حداقل دو ماه است از نعمت آب بي بهره اند. با وجود پذيرش تاثير خشکسالي و تغييرات اقليمي، نمي‌توان از کنار نقش عوامل انساني در تشديد اين بحران گذشت. فرسودگي شبکه‌هاي انتقال، تاخير در اجراي طرح‌هاي بهسازي، تکميل نشدن پروژه‌هاي پشتيبان و مهم‌تر از همه، گلايه‌هاي مستمر مردم درباره توزيع ناعادلانه آب در مسير گرگانرود، پرسش‌هاي جدي درباره شيوه مديريت منابع آبي منطقه ايجاد کرده است. مردم پايين‌دست گرگانرود سال‌هاست از مسئولان خواسته‌اند عدالت در توزيع آب برقرار شود. اجراي مصوبه شوراي تامين استان براي برخورد با آب‌بندان‌هاي غيرمجاز، اگرچه براي مدتي کوتاه اميد ايجاد کرد، اما بازگشت دوباره برخي از اين سازه‌ها و تداوم نگراني‌ها، نشان داد که برخوردهاي مقطعي نمي‌تواند جايگزين مديريت پايدار و نظارت مستمر شود. پرسش امروز مردم وشمگير روشن است؛ در شرايطي که بارندگي‌هاي اخير، منابع آبي بسياري از مناطق کشور و استان را تقويت کرده، چرا سهم اين منطقه همچنان ناچيز است؟ آب در مسير گرگانرود چگونه توزيع مي‌شود و چرا پايين‌دست که بيشترين وابستگي را به منابع تنظيم‌شده دارد، همچنان در انتظار سهم عادلانه خود مانده است؟

راهکار روشن است؛ تکميل طرح چهار هزار هکتاري آبياري نوين، نوسازي شبکه‌هاي انتقال آب، برخورد قانوني و پايدار با برداشت‌هاي غيرمجاز، شفاف‌سازي نظام توزيع آب و اصلاح الگوي کشت متناسب با ظرفيت اقليمي منطقه بايد در اولويت قرار گيرد.

وشمگير امروز آزموني براي سنجش ميزان مسئوليت‌پذيري در مديريت منابع عمومي است. وقتي مردم يک منطقه براي آب شرب به تانکر وابسته مي‌شوند و کشاورزان براي تامين آب توليد خود نگران هستند، مسئله ديگر قابل تعويق نيست. آينده وشمگير به تصميم‌هايي بستگي دارد که بايد همين امروز، با شفافيت، عدالت و اراده اجرايي گرفته شود.

کارشناس ارشد توسعه روستايي