اوديسه نولان
یادداشت |
احمد قليش لي
زماني که هومر، اوديسه را مي سرود، هيچگاه تصور نميکرد روزگاري افسانه و اسطورهاش در قاب هنري به نام سينما توليد و تکثير و باز آفريني شود؛ اما قطعا با خودش ميگفت، هموارهي روزگار، اوديسه را به نام خودش؛ اوديسهي هومر خواهند خواند و حتي تصورش را هم نميکرد، روزگاري، مردماني در مواجهه با چند اثر سينمايي از اين افسانه؛ براي معرفي و تبليغ؛ بگويند: اوديسه نولان!!
اوديسهي نولان را همانند اوديسه 1997 اثر کونچالفسکي و اوديسه 2024 اثر پازوليني؛ با شوق تمام ديدم و توصيه ميکنم شما هم ببينيد.
از سبک و سياق فيلمسازي اين اعجوبهي سينماي معاصر که بگذريم؛ آنچه برايم حايز اهميت بود و مرا دو ساعت پنجاه و دو دقيقه به صفحه نمايش خيره نگه داشت، ظرافت در نحوه بيان داستان، درهمتنيدگي روايتهاي غيرخطي، راويان متعدد و درعين حال در خدمت قصه، وفاداري به اصل اثر و بخصوص ديالوگهاي فراتر از روال معمول اوديسههاي قبلي بود. نولان در سراسر فيلم و در مواجهههاي گوناگون با خدايان و موانع گفتگوهايي مانا خلق کرده است. اما به نظرم اوج شاهکار او، که تأثيرگذاري فراوان داشت و در ساير نسخه ها نميديدم، مونولوگ اوديسه پس از گذر از ميان نغمه سرايان؛ گفتگوي اوديسه در سرزمين مردگان با روح آنان بويژه سرباز سينون، گفتگوي گدا (اوديسه) با پنه لوپهاي که از غيبت طولاني همسرش (اوديسه) در ميان خواستگاران بي شرم درماندهاست؛ مي باشد. اوديسهاي که حالا پس از آزمونها و دردهاي مختلف، برداشتش از زندگي را براي همسرش که هنوز او را نميشناسد، بازگو ميکند. بيشک اين سکانس با تدوين طلايي و مختص نولان، ديدنيتر و تا سالها نظير ديالوگهاي طلايي اينترستلار ماندگار خواهد شد. نولان از دل باستان و از زبان اوديسه بر خلاف پيشينهي داستان؛ ضد جنگ سخن گفت؛ پيامي که تا نبيني باور نمي کني. اوديسه را بي ترديد براي ديالوگها و فلسفهي مستتر در پيامش، بيش از يکبار خواهيد ديد.