افزايش بيسابقه قيمت نهادههاي کشاورزي گراني ناگهاني کود
تیتر اول |
مهران قجري- افزايش حدود 118 درصدي قيمت کود اوره در آستانه کشت زمستانه، يک شوک بزرگ براي کشاورزان است. قيمت هر کيسه 50 کيلوگرمي اوره از حدود يک ميليون و 600 هزار تومان به سه ميليون و 500 هزار تومان رسيده است. لازم به ذکر است که قيمت هر کيسه کود اوره در سال 1403 حدود 195 هزار تومان بود. اين روند در کنار کاهش اعتبارات يارانهاي کودهاي ازته، نشان ميدهد کشاورز با يک افزايش مقطعي روبهرو نيست، بلکه با انباشت فشار هزينهاي مواجه شده است. ريشه بحران را بايد در تصميمات پيشين نيز جستوجو کرد. خبرگزاري تسنيم در 8 تير 1405 به نقل از مدير شرکت خدمات حمايتي کشاورزي استان سمنان، از افزايش نرخ هر کيسه کود اوره از 6 ميليون و 876 هزار و 950 ريال (687 هزار و 695 تومان) به 15 ميليون و 524 هزار و 775 ريال (يک ميليون و 552 هزار و 477 تومان) خبر داد. اين افزايش بيش از 125 درصدي، از ابتداي خردادماه 1405 لازمالاجرا اعلام شده بود. بنابراين، جهش اخير را بايد در امتداد مجموعهاي از تغييرات قيمتي و اختلالات مديريتي بررسي کرد. در اين ميان، دولت از اصلاح سازوکار توزيع و هدفمندکردن يارانه سخن ميگويد. خبرگزاري تسنيم در 12 آبان 1405 گزارش داد که بر اساس تصويبنامه هيئت وزيران، مصوب 10 آبان، شرکت ملي صنايع پتروشيمي موظف به ساماندهي عرضه سالانه 2.4 ميليون تن کود اوره شده است. همچنين تخصيص حمايتها بايد متناسب با الگوي کشت و سطح زيرکشت محصولات اساسي صورت گيرد و اعتبار حمايتي از طريق سازوکار اعتبار خريد در اختيار کشاورزان قرار گيرد. با اين حال، همچنان ابهاماتي جدي درباره زمان و سازوکار پرداخت مابهالتفاوت يارانه به کشاورزان وجود دارد. اين موضوع ضرورت شفافسازي درباره زمان و نحوه واقعي پرداخت حمايتهاي وعدهدادهشده را دوچندان ميکند. حال سؤال اين است که کشاورزي که بايد امروز کود بخرد و ماهها بعد محصولش را بفروشد، چگونه ميتواند هزينهاي را تامين کند که بدون فرصت تطبيق با توان مالي او افزايش يافته است؟ کشاورز خرد نه سرمايه ذخيره دارد، نه امکان انتقال فوري هزينهها به محصولي که هنوز توليد نشده است. نتيجه طبيعي چنين فشاري ميتواند کاهش مصرف کود، افت عملکرد محصول، بدهکاري و حتي خروج تدريجي بهرهبرداران از چرخه توليد باشد. در سوي ديگر، خبرگزاري تسنيم در 17 آبان 1405 از نخستين معاملات اوره گرانول کشاورزي پتروشيمي شيراز در بورس کالا خبر داد. بر اساس اين گزارش، در 16 آبان، شش هزار تن اوره گرانول با قيمت 628 هزار و 424 ريال به ازاي هر کيلوگرم عرضه شد و تمام حجم عرضهشده به فروش رسيد. اين معامله در چارچوب مصوبه جديد دولت انجام شد؛ موضوعي که اهميت شفافسازي درباره فاصله قيمت پايه، هزينه توزيع و قيمت نهايي پرداختي کشاورز را بيشتر ميکند. اصلاح نظام يارانهاي ضرورت دارد، اما اصلاحي که بدون اطلاعرساني، بدون دوره گذار و بدون تضمين پرداخت حمايت جبراني اجرا شود، بيش از آنکه به ساماندهي بازار کمک کند، نااطميناني را به توليد منتقل ميکند. در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزي و سازمان برنامه و بودجه بايد صريح و مستند پاسخ دهند که مبناي افزايش قيمت اخير چه بوده است؟ يارانه چه زماني به حساب کشاورز ميرسد؟ براي بهرهبرداراني که برنامه کشت خود را بر اساس نرخ قبلي تنظيم کردهاند چه تدبيري وجود دارد؟ و چه تضميني هست که سهميه مورد نياز هر هکتار بهموقع تامين شود؟
شما ميخواهيد امنيت غذايي را با شعار و بخشنامه حفظ کنيد و تصور ميکنيد اين امر شدني است؟ کشاورز نميتواند هزينه بيثباتي تصميمات شما را از جيب خالي خود بپردازد و همچنان با همان توان گذشته توليد کند. اگر قرار است سياست اقتصادي اصلاح شود، نخست بايد از توليدکننده در برابر شوک آن محافظت کرد. چرا که هزينه بيتدبيري در سياستگذاري کشاورزي، نهفقط بر دوش کشاورز، بلکه در نهايت بر سفره مردم و امنيت غذايي کشور سنگيني خواهد کرد.